Achterstanden in de leesvaardigheid?

Afgelopen week stond het nieuws bol van de bevindingen van de rijksinspectie. Tot aller ontsteltenis wees hun onderzoek uit, dat er door de Coronacrisis wel tot 27 maanden achterstand is ontstaan in de leesvaardigheid van met name V.M.B.O.-leerlingen. Maar ook constateerde men een achterstand op leesgebied en rekengebied bij de basisschoolleerlingen.

Los van het feit, dat ik redelijk kritisch ben over de manier waarop de onderwijsinspectie tegenwoordig haar data verzamelt, denk ik dat het wel heel erg gemakkelijk is om de schuld bij de Covid ellende te leggen. Uit diverse publicaties kun je al jarenlang opmaken, dat de kwaliteit van het leesonderwijs in Nederland gezakt is tot een dramatisch laag niveau. En dat ligt niet persé aan de kwaliteit van de leerkrachten, maar overwegend aan het feit, dat het technisch lezen is gedevalueerd tot een ondergeschoven kindje in de dagelijkse onderwijspraktijk.

Het leesonderwijs staat op de meeste scholen heus nog in voldoende mate op de urentabellen, maar door het overvolle lesprogramma hebben steeds meer scholen besloten om de echte pure leesvaardigheidstraining onder te brengen in de andere vakken. „We doen toch ook aan technisch lezen, als we klassikaal een stukje in het geschiedenisboek lezen”, hoor je alom. Elke leerkracht, die een beetje verstand van zaken heeft, weet dat dit geenszins in verhouding staat tot een gedegen technisch lezen instructie en het maken van voldoende „leeskilometers”.

Vroeger beschikten de scholen over leesboeken voor alle leerlingen en daarvan moest je er toch wel een stuk of 6 per jaar uitlezen met jouw groep. Niet de fijnste lessen als je toevallig een leesprobleem had en de groep geduld op moest brengen als jij een leesbeurt kreeg. Dat probleem werd in de jaren zeventig van de vorige eeuw opgelost door het invoeren van niveaulezen, groepslezen en AVI lezen. Ook geen juweeltjes van didactisch handelen, maar men maakte, mits de docent het organisatorisch kon behappen, tenminste flink wat leestrainingsuren.

De laatste jaren werd natuurlijk duidelijk, dat het technisch leesniveau kelderde. Zelfs op de universiteiten begonnen de hoogleraren te mopperen over de geringe spelling- en leesvaardigheid van hun studenten. De schoolboekenmarkt dook gretig in dit ontstane vacuüm. Er werden speciale methodes op de markt gebracht. Methodes zoals Estafette, Atlantis en Flits zouden het probleem snel en structureel op moeten lossen. Maar dat blijkt in de praktijk nogal tegen te vallen. In veel gevallen zijn het een soort verkapte, begrijpend lezen methodes, die dusdanig veel strategieën hanteren en de leerlingen murw maken met allerlei toe te passen regeltjes en in te vullen schemaatjes, zodat de doorsnee leerling een gigantische hekel ontwikkelt aan het technisch lezen. De plank wordt dus enorm misgeslagen.

Wil je echt, dat leerlingen goed leren lezen, dan moet je beginnen met hen boeken en teksten aan te bieden, die zij echt leuk vinden en daarna lezen, lezen, oefenen en nog eens oefenen.

Dus even wat minder aandacht besteden aan het CO2 neutraal maken van de aarde, de drugsproblematiek in Mexico en de vluchtelingenproblematiek in Afrika. Daarover kunnen ze helaas later nog genoeg lezen.

Gepubliceerd door hermanstel55

Ik ben gepensioneerd directeur van meerdere basisscholen in het westen van ons land. Mijn werk heb ik meer dan 44 jaar met heel veel plezier en enthousiasme uitgevoerd. Op het fanatieke af. Ik heb veel veranderingen in het onderwijs moeten meemaken. En de meeste waren helaas geen verbeteringen. In mijn meer dan 44 jaar ‘in het onderwijs’ heb ik mijn ooit zo prachtige vak totaal kapot zien gaan. Momenteel besteed ik een deel van mijn vrije tijd aan het werken als vrijwilliger bij het Rode Kruis. Begonnen als chauffeur en hulpverlener op de bekende Rode Kruis bus en een poosje lid van het Dagelijks Bestuur van onze afdeling, heb ik mij een poos bezig gehouden met de opzet van een rijopleiding voor nieuwe chauffeurs op de rolstoelbussen en voor het Covid vervoer. Zeer afwisselend werk en af en toe doet het mij zelfs weer denken aan aspecten van mijn vroegere werk.

2 gedachten over “Achterstanden in de leesvaardigheid?

  1. M.b.t. lezen ben ik een voorstander van meters maken. Door mijn vrijwilligerswerk kom ik voor diverse hulpvragen bij meerdere huishoudens achter de voordeur.

    Boeken, kranten of tijdschriften zijn uit woningen verdwenen.

    De schaarse informatie wordt van een te klein beeldscherm op een mobiel gelezen. Waarbij men vaker toegeeft dat de informatie gewoon in de lucht blijft zweven en feitelijk ongelezen blijft. De teksten van de sociale media zijn kort en worden nauwelijks gelezen of begrepen.

    Kinderen worden niet voor gelezen. Ouders kunnen dit niet en de kinderen missen hierdoor veel.
    Waarbij de verantwoordelijkheid van het gehele leerproces volledig wordt weggeschoven naar de scholen …

    Het leerpotentieel op alle leeftijden en alle leerniveau’s keldert hierdoor dramatisch is mijn indruk.
    Corona is hier geen oorzaak maar wel een katalysator.

    PS: ik ben geen taaldeskundige en/of taaldocent!
    Bezorgde groet,

    Geliked door 1 persoon

  2. Hoewel ook ik niet met “het onderwijs bekend ben” zie ik inderdaad om me heen dat het diep triest gesteld is met de leesvaardigheid. Naar mijn idee vergeet je nog één van de oorzaken, de grote achterstand in taal bij veel kinderen met andere roots dan de Nederlandse. Die komen al met een achterstand op school omdat de ouders de taal niet spreken en thuis de “moedertaal” blijven spreken. Om toch iedereen met een diploma van school te krijgen wordt het niveau van de examens steeds vaker omlaag bijgesteld. Omdat heel veel tegenwoordig op de PC gedaan kan worden, dénkt men dat schrijf- of leesvaardigheid overbodige bagage is geworden, niets in minder waar natuurlijk . Als je érgens een goede leesvaardigheid nodig hebt is dat wel op het internet waar men (te) vaak in onbegrijpelijke zinnen probeert zoveel mogelijk antwoorden uit de weg te gaan.
    Natuurlijk doet het ook weinig goed dat moeders tegenwoordig niet meer fulltime thuis zijn waardoor voorleesuurtjes nog nauwelijks voorkomen.

    Like

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: